Česma u naselju „Ključ 3“

Voda je ispravna za piće

Česma u naselju Ključ 3, preko puta Osnovne škole “Hajduk Veljko”, pripada grupi javnih česama koje su tokom osamdesetih godina 20. veka povezane na isti arteski bunar u ovom delu grada. Osnov za njeno nastajanje predstavlja istražna bušotina, izvedena 1984. godine u dvorištu obdaništa „Maslačak“, odakle je voda najpre korišćena za potrebe same ustanove, a potom je 1987. godine razvedena do više punktova u neposrednoj okolini. Na isti izvor povezane su česma u dvorištu obdaništa „Maslačak“, česma u dvorištu škole, česma kod igrališta „Kablovi“ i česma u ulici 14. srpske udarne brigade.

Projekat istražne bušotine izradio je geolog Dragoljub Šarčević, dok je radove na bušenju izvela firma „Georad Zaječar“. Investitori su bili Republička samoupravna zajednica za geološka istraživanja i Peta mesna zajednica Kotlujevac. Iako je razvod vode i postavljanje česama izvedeno u periodu između 1984. i 1987. godine, projektna dokumentacija o samom razvodu nije sačuvana, pa je na osnovu terenskih podataka ustanovljeno da se glavni priključak nalazi ispred ulaza u kasnije izgrađenu sportsku halu škole.

Godine 2015. radnici firme AD “Put” Zaječar ozidali su novu konstrukciju i uredili prostor oko ove česme, čime je ona dobila uređeniji i funkcionalniji izgled, prilagođen svakodnevnoj upotrebi stanovnika ovog dela naselja. Česma je bila oblikovana kao kompaktna kamena struktura kružne osnove, izvedena od pravilno slaganih blokova klesanog kamena. U središtu se uzdizala viša valjkasta konstrukcija blago zaobljenog završetka sa metalnom slavinom, ispod koje je bilo smešteno polukružno kameno korito za prihvat vode, dok su sa leve i desne strane formirani niži polukružni segmenti koji su širili njenu osnovu. Masivna kamena obrada česme bila je dodatno naglašena popločavanjem okolnog platoa sivim i crvenim behaton pločama, dok su sa obe strane bili postavljeni niski betonski zidići koji su razdvajali popločani deo od travnate površine i istovremeno služili kao mesta za kraći predah. Danas su od ovog uređenog prostora sačuvani samo niski betonski zidići, koji i dalje imaju funkciju mesta za sedenje.

Česma je obnovljena 2026. godine u okviru Projekta rekonstrukcije i revitalizacije zaječarskih arteskih česama, koji realizuju Grad Zaječar, kompanija HEINEKEN Srbija i Udruženje „Za česme“. Tom prilikom je postavljena nova česma od livenog gvožđa, a njeno neposredno okruženje je popločano granitnom kockom.